Trong bối cảnh kinh tế tư nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế, khu vực hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đang trở thành lực lượng năng động, đóng góp lớn vào lưu thông hàng hóa, dịch vụ và tạo việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng đó, yêu cầu đặt ra là cần có một cơ chế quản lý thuế minh bạch, rõ ràng, công bằng và phù hợp hơn với thực tế kinh doanh hiện nay.
Ngày 05/03/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Đây được xem là văn bản quan trọng, tạo cơ sở pháp lý mới trong việc xác định nghĩa vụ thuế, phương pháp khai thuế, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và trách nhiệm của các bên liên quan.
Hoàn thiện chính sách thuế cho hộ kinh doanh
Nghị định 68/2026/NĐ-CP tập trung quy định các nội dung liên quan đến thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và các loại thuế khác áp dụng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Điểm đáng chú ý là chính sách thuế được thiết kế theo hướng rõ ràng hơn, gắn với doanh thu, phương thức kinh doanh và mức độ phát sinh nghĩa vụ thuế của từng đối tượng.
Việc quy định cụ thể doanh thu làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế giúp hộ kinh doanh dễ theo dõi, dễ thực hiện, đồng thời hạn chế tình trạng áp dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương. Đây là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm công bằng giữa các chủ thể kinh doanh, nhất là trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh đã mở rộng quy mô, hoạt động không khác nhiều so với doanh nghiệp nhỏ.
Tăng tính minh bạch trong khai thuế, nộp thuế
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là quy định về khai thuế, tính thuế và nộp thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Cơ chế quản lý mới hướng tới việc người kinh doanh chủ động hơn trong việc kê khai doanh thu, xác định nghĩa vụ thuế và thực hiện nộp thuế đúng thời hạn.
Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mới ra kinh doanh hoặc có doanh thu đạt ngưỡng theo quy định, việc kê khai, nộp thuế sẽ được thực hiện theo hướng cụ thể, minh bạch hơn. Điều này không chỉ giúp cơ quan thuế quản lý tốt nguồn thu ngân sách mà còn giúp người kinh doanh tránh rủi ro bị truy thu, xử phạt do kê khai sai hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ thuế.
Hóa đơn điện tử trở thành yêu cầu quan trọng
Nghị định 68/2026/NĐ-CP cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn đối với việc sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là xu hướng tất yếu trong quá trình chuyển đổi số ngành thuế, giúp hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được ghi nhận minh bạch, giảm tình trạng thất thu thuế và hạn chế việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp.
Theo quy định được sửa đổi, bổ sung sau đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Với các hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống, nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu, vẫn có thể đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.
Quy định này có tác động lớn đến các lĩnh vực bán lẻ, ăn uống, nhà hàng, khách sạn, dịch vụ, vận tải, thương mại điện tử và các ngành nghề thường xuyên phát sinh giao dịch trực tiếp với người tiêu dùng. Việc sử dụng hóa đơn điện tử không chỉ là nghĩa vụ thuế mà còn là công cụ giúp hộ kinh doanh quản lý doanh thu, chi phí và hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.
Quản lý thuế trên nền tảng thương mại điện tử
Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử, nền tảng số và mạng xã hội đã làm thay đổi cách thức kinh doanh của nhiều cá nhân. Nhiều người bán hàng không có cửa hàng cố định nhưng vẫn phát sinh doanh thu lớn qua sàn thương mại điện tử, livestream, mạng xã hội hoặc các nền tảng số.
Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã đưa nội dung quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số vào phạm vi điều chỉnh. Đây là điểm có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần bảo đảm mọi hoạt động kinh doanh có phát sinh doanh thu đều được quản lý bình đẳng, tránh tình trạng người kinh doanh truyền thống phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế trong khi hoạt động kinh doanh online lại khó kiểm soát.
Tạo môi trường kinh doanh công bằng hơn
Việc ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP không chỉ nhằm tăng cường quản lý thuế, mà còn góp phần tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và minh bạch. Khi chính sách thuế được quy định rõ ràng, hộ kinh doanh có thể chủ động tính toán chi phí, nghĩa vụ tài chính và kế hoạch phát triển lâu dài.
Đối với cơ quan quản lý, nghị định là cơ sở để hiện đại hóa công tác quản lý thuế, giảm phụ thuộc vào phương pháp quản lý thủ công, từng bước chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu, hóa đơn điện tử và kê khai điện tử. Điều này phù hợp với định hướng cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính – thuế.
Hộ kinh doanh cần chủ động thích ứng
Trước những thay đổi mới, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần chủ động rà soát lại hoạt động của mình. Trước hết, cần xác định doanh thu hằng năm để biết mình thuộc nhóm phải kê khai, nộp thuế và sử dụng hóa đơn điện tử như thế nào. Tiếp đó, cần lưu giữ chứng từ, sổ sách, dữ liệu bán hàng rõ ràng để phục vụ việc kê khai thuế khi cần thiết.
Đặc biệt, các hộ kinh doanh có doanh thu lớn, kinh doanh nhiều địa điểm hoặc bán hàng qua nền tảng số cần sớm làm quen với hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng, chữ ký số và các công cụ kê khai thuế điện tử. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp tránh bị động khi cơ quan thuế triển khai kiểm tra, đối chiếu dữ liệu hoặc yêu cầu thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
