Từ ngày 20/6/2026, nhiều quy định mới về thuế giá trị gia tăng sẽ chính thức được áp dụng theo Nghị định 144/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Những thay đổi lần này tập trung vào việc bổ sung đối tượng không chịu thuế GTGT, làm rõ điều kiện khấu trừ thuế đầu vào và điều chỉnh danh mục tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu không chịu thuế. Đây là những điểm mới có tác động trực tiếp đến hoạt động kế toán, kê khai thuế và quản trị tài chính của doanh nghiệp.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung thêm một số sản phẩm, dịch vụ bảo hiểm vào nhóm không chịu thuế giá trị gia tăng. Theo quy định mới, các loại hình như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học, bảo hiểm vật nuôi, bảo hiểm cây trồng, bảo hiểm nông nghiệp và một số dịch vụ bảo hiểm phục vụ trực tiếp hoạt động đánh bắt thủy sản sẽ thuộc diện không chịu thuế GTGT.
Quy định này được đánh giá là phù hợp với thực tiễn, bởi các sản phẩm bảo hiểm liên quan trực tiếp đến con người, nông nghiệp và thủy sản thường mang tính an sinh, hỗ trợ sản xuất và giảm thiểu rủi ro cho người dân, doanh nghiệp. Việc đưa các dịch vụ này vào nhóm không chịu thuế góp phần giảm áp lực chi phí, đồng thời khuyến khích người dân và tổ chức tham gia bảo hiểm nhiều hơn.
Bên cạnh đó, chính sách mới cũng bổ sung quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm, chứng khoán và tổ chức tín dụng. Doanh thu của các lĩnh vực này sẽ được xác định theo quy định chuyên ngành tương ứng, qua đó giúp việc tính toán, phân bổ và khấu trừ thuế GTGT đầu vào rõ ràng hơn. Đây là điểm quan trọng đối với các ngân hàng, công ty chứng khoán, doanh nghiệp bảo hiểm và các đơn vị có hoạt động tài chính phức tạp.
Đáng chú ý nhất là quy định về khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên. Theo quy định mới, trường hợp chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng nên doanh nghiệp chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu có hợp đồng mua bán và hóa đơn giá trị gia tăng hợp lệ.
Quy định này giúp tháo gỡ khó khăn thực tế cho nhiều doanh nghiệp. Trước đây, việc thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt tại thời điểm kê khai có thể khiến doanh nghiệp lúng túng khi xác định quyền khấu trừ thuế. Với quy định mới, doanh nghiệp có thêm cơ sở pháp lý để kê khai khấu trừ trong trường hợp khoản thanh toán chưa đến hạn.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý: khi đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ đối với phần giá trị hàng hóa, dịch vụ không có chứng từ hợp lệ. Nếu sau đó doanh nghiệp bổ sung được chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, số thuế GTGT đầu vào tương ứng sẽ được kê khai, khấu trừ lại vào kỳ tính thuế phát sinh chứng từ.
Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với bộ phận kế toán trong việc theo dõi công nợ, hợp đồng trả chậm, trả góp và thời điểm thanh toán. Doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ hợp đồng, phụ lục hợp đồng, hóa đơn và chứng từ thanh toán để tránh rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra.
Ngoài ra, từ ngày 20/6/2026, danh mục sản phẩm tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu không chịu thuế GTGT cũng được điều chỉnh. Các phụ lục cũ ban hành kèm theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP sẽ được thay thế bằng phụ lục mới ban hành kèm theo Nghị định 144/2026/NĐ-CP. Quy định này nhằm quản lý chặt chẽ hơn hoạt động xuất khẩu tài nguyên, khoáng sản thô hoặc tài nguyên đã qua chế biến nhưng thuộc diện Nhà nước không khuyến khích xuất khẩu.
Có thể thấy, các chính sách thuế mới có hiệu lực trong tháng 6/2026 không chỉ là sự điều chỉnh kỹ thuật về thuế GTGT mà còn thể hiện định hướng quản lý rõ ràng hơn của Nhà nước: hỗ trợ các lĩnh vực an sinh, bảo hiểm, nông nghiệp; đồng thời siết chặt chứng từ thanh toán và quản lý xuất khẩu tài nguyên, khoáng sản.
Đối với doanh nghiệp, việc cập nhật chính sách kịp thời là rất cần thiết. Đặc biệt, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm, ngân hàng, chứng khoán, xuất khẩu khoáng sản và các doanh nghiệp thường xuyên mua hàng trả chậm, trả góp cần rà soát lại hợp đồng, quy trình thanh toán và hồ sơ kế toán thuế.
Trong bối cảnh quy định thuế ngày càng yêu cầu sự minh bạch và chuẩn hóa, doanh nghiệp không chỉ cần nắm được chính sách mới mà còn phải chủ động điều chỉnh quy trình nội bộ. Việc tuân thủ đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro về thuế, bảo đảm quyền khấu trừ hợp pháp và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động tài chính.
