Trong các giao dịch điện tử thông thường, chữ ký số thường ghi nhận thời gian ký dựa trên đồng hồ hệ thống của chiếc máy tính cá nhân hoặc thiết bị điện thoại của người ký. Tuy nhiên, thời gian trên máy tính cá nhân hoàn toàn có thể bị can thiệp và chỉnh sửa thủ công (chỉnh lùi ngày hoặc chỉnh tiến giờ). Trong các vụ tranh chấp hợp đồng kinh tế trị giá hàng tỷ đồng hoặc khi cơ quan thuế thanh tra thời điểm phát hành hóa đơn, việc chứng minh chính xác tài liệu được ký vào thời khắc nào là yếu tố then chốt quyết định thắng thua về mặt pháp lý.
Dịch vụ cấp Dấu thời gian tin cậy (Timestamping Authority - TSA) ra đời nhằm giải quyết triệt để bài toán này. Vậy khi nào doanh nghiệp bắt buộc phải đưa yêu cầu dấu thời gian vào tiêu chuẩn mua sắm chữ ký số?
1. Cây quyết định: Khi nào cần trang bị Dấu thời gian (TSA)?
[Xác định tính chất của tài liệu giao dịch]
│
───────────────────────────────────────────────────────────────────
│ │
[Tài liệu hành chính thông thường] [Tài liệu giá trị cao / Có rủi ro tranh chấp]
(Tờ khai thuế tháng, báo cáo nội bộ, phiếu kho) (Hợp đồng kinh tế lớn, Hồ sơ dự thầu, Bằng sáng chế,
│ Hóa đơn điện tử chuỗi bán lẻ, Hồ sơ công chứng điện tử)
▼ │
(Dùng Chữ ký số tiêu chuẩn là đủ) ▼
- Thời gian hiển thị theo máy tính (BẮT BUỘC PHẢI CÓ DẤU THỜI GIAN TIN CẬY - TSA)
- Chi phí gói cơ bản tiết kiệm - Khóa chặt thời gian thực từ Tổ chức cấp dấu thời gian
- Cung cấp bằng chứng tài liệu đã tồn tại tại thời điểm được đóng dấu
- Hỗ trợ kiểm tra chữ ký về sau khi lưu đủ dữ liệu xác thực
2. Hai giá trị vượt trội của Dấu thời gian (TSA)
Giá trị chống chối bỏ thời điểm: Dấu thời gian được cấp bởi bên thứ ba độc lập được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép, gắn chặt thời gian thực chuẩn nguyên tử quốc tế vào bản băm (hash) của tài liệu. Không một bên nào (kể cả người ký) có thể thay đổi thời khắc đã được xác lập.
Giá trị xác thực lâu dài (LTV - Long Term Validation): Chứng thư hết hạn không tự động làm mất giá trị của mọi tài liệu đã ký trước đó. Việc kiểm tra về sau cần xem trạng thái chứng thư tại thời điểm liên quan, chuỗi chứng thư, dữ liệu thu hồi và dấu thời gian tin cậy khi có. Dấu thời gian là một thành phần hỗ trợ xác minh dài hạn, không tự đồng nghĩa với LTV và không bảo đảm giá trị pháp lý vĩnh viễn. Doanh nghiệp cần lưu đầy đủ tệp đã ký, bằng chứng xác thực và duy trì khả năng kiểm tra theo chính sách lưu trữ.
Doanh nghiệp có thể tìm hiểu thêm về yêu cầu dấu thời gian trong các giao dịch pháp lý hiện đại tại bài viết: Yêu cầu sử dụng hoá đơn điện tử với toàn bộ nền kinh tế.
3. Tiêu chí so sánh và bảng đánh đổi
Tiêu chí | Chữ ký số không có TSA | Chữ ký số tích hợp Dấu thời gian TSA |
|---|---|---|
Nguồn thời gian | Đồng hồ máy tính cá nhân (Dễ bị chỉnh sửa) | Máy chủ TSA chuẩn quốc gia (Không thể gian lận) |
Giá trị chứng cứ tại Tòa án | Dễ bị đối tác phản bác về thời điểm ký thực tế | Bổ sung bằng chứng về thời điểm; giá trị chứng cứ được đánh giá cùng các tài liệu và điều kiện pháp lý liên quan |
Kiểm tra sau khi chứng thư hết hạn | Có thể cần bổ sung bằng chứng về trạng thái tại thời điểm ký; không tự động vô hiệu mọi chữ ký cũ | Hỗ trợ xác minh dài hạn khi lưu đủ dữ liệu xác thực và duy trì hồ sơ; không bảo đảm vĩnh viễn |
Chi phí dịch vụ | Miễn phí (tích hợp sẵn trong gói Token) | Thường trả thêm phí bản quyền TSA hoặc phí theo block |
4. Câu hỏi thẩm định dành cho nhà cung cấp
1. Gói chữ ký số của quý đơn vị có tích hợp sẵn kết nối tới máy chủ Dấu thời gian (TSA) hợp chuẩn của Bộ TT&TT hay không?
2. Phần mềm ký số có hỗ trợ LTV trên PDF không; dữ liệu chuỗi chứng thư, trạng thái thu hồi và dấu thời gian được lưu, bổ sung và duy trì như thế nào?
3. Chi phí duy trì dịch vụ dấu thời gian được tính trọn gói theo năm hay tính theo số lượt đóng dấu?
Doanh nghiệp có thể tham khảo các gói chữ ký số tích hợp Dấu thời gian tin cậy tại Bảng giá dịch vụ số CKS.VN.