Bạn nhận một hợp đồng PDF qua email. Cuối trang có khung chữ ký, tên công ty đối tác, ngày giờ đầy đủ. Trông rất thật. Có điều một cái hình dán vào tệp cũng trông y như vậy.

Muốn biết chữ ký số có hợp lệ không thì phải kiểm ba thứ. Nội dung có bị sửa sau khi ký không. Chứng thư của người ký lúc ký còn hiệu lực và chưa bị thu hồi không. Chứng thư đó do tổ chức nào cấp. Không muốn cài thêm gì thì tải tệp PDF hoặc XML lên mục "Kiểm tra văn bản ký số" trên trang của Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC). Riêng PDF còn xem được ngay trong phần mềm đọc PDF.
Chữ ký số hợp lệ nghĩa là gì?
Kiểm tra cho đủ gồm ba phần.
- Toàn vẹn. Phần dữ liệu được chữ ký bảo vệ còn nguyên. Cần xem cả phạm vi ký và các thay đổi mà công cụ phát hiện.
- Hiệu lực chứng thư tại thời điểm ký. Lúc chữ ký được tạo, chứng thư còn trong thời hạn và chưa bị thu hồi.
- Chuỗi tin cậy. Với chữ ký số công cộng trong nước, chứng thư của người ký do tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng cấp và nối tới chứng thư gốc của tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực điện tử quốc gia. Chữ ký số chuyên dùng công vụ của cơ quan nhà nước có hệ thống chứng thực riêng.

"Hợp lệ" không có nghĩa nội dung văn bản là đúng, cũng không có nghĩa người ký có quyền ký văn bản đó. Hai việc ấy bạn phải tự đối chiếu: chủ thể ghi trên chứng thư có đúng là bên đang giao dịch với mình không, người ký có đúng chức danh không. Xem bài kiểm tra chủ thể trên chứng thư.
Kiểm tra tệp PDF, XML trên trang NEAC
NEAC thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ. Công cụ kiểm tra nằm ngay trên trang chủ của trung tâm, địa chỉ neac.gov.vn. Làm theo hướng dẫn NEAC công bố thì có bốn bước.
- Mở trang chủ NEAC, tìm khối "Kiểm tra văn bản ký số (File PDF, XML)".
- Bấm "Chọn tệp tải lên" rồi chọn văn bản điện tử đã ký số cần kiểm tra.
- Nhấn "Kiểm tra văn bản". Hệ thống tự chạy các bước kiểm tra.
- Đọc bảng "Thông tin chữ ký số" hệ thống trả về.

Công cụ chỉ nhận hai định dạng pdf và xml, và phần mở rộng của tên tệp phải viết chữ thường. Word, Excel hay ảnh chụp thì không kiểm tra được ở đây.
Nhớ là kiểm tra trực tuyến tức đưa tệp lên một hệ thống bên ngoài. Tài liệu nhạy cảm thì nên kiểm tra bằng phần mềm trên máy như phần dưới.
Đọc bảng kết quả thế nào
Bảng dưới ghi đúng theo nhãn hiện trên trang và phần giải thích trong hướng dẫn của NEAC.
| Dòng kết quả | Cho biết điều gì | Bạn cần đối chiếu |
|---|---|---|
| Cấp bởi | Đơn vị, tổ chức cung cấp chứng thư chữ ký số | Có phải tổ chức chứng thực chữ ký số công cộng không. Văn bản cơ quan nhà nước thì là tổ chức chứng thực chuyên dùng công vụ |
| Ký bởi | Cá nhân, tổ chức đã ký, kèm mã số thuế hoặc số căn cước | Tên và mã số thuế có khớp bên giao dịch với bạn không |
| Tài liệu đã ký | Tài liệu có bị thay đổi sau khi ký hay không | Thấy "Bị thay đổi" thì yêu cầu bên gửi đưa lại tệp gốc |
| Chứng thư số; Chữ ký; Lý do không hợp lệ | Trạng thái chứng thư và kết luận chữ ký hợp lệ hay không, kèm lý do nếu không hợp lệ, ví dụ chứng thư tại thời điểm ký không có hiệu lực | Chép nguyên văn lý do để gửi cho bên ký |
| Thời gian ký; Dấu thời gian | Thời điểm chữ ký được tạo, có dấu thời gian đi kèm hay không | Đối chiếu thời điểm ký có căn cứ kiểm chứng với hiệu lực và trạng thái thu hồi của chứng thư lúc đó |
| Trạng thái thu hồi OCSP, CRL | Kết quả tra trạng thái thu hồi theo giao thức OCSP và danh sách thu hồi (CRL) | Mong đợi là chứng thư chưa bị thu hồi |
Thời gian ký và dấu thời gian là hai dòng riêng. Ngày giờ do máy người ký cung cấp chưa phải dấu thời gian tin cậy. Dấu thời gian do một tổ chức cung cấp dịch vụ cấp dấu thời gian gắn vào và chứng thực, tính theo lúc tổ chức đó nhận được dữ liệu. Hợp đồng nào mà thời điểm ký quan trọng thì đọc thêm bài khi nào cần giải pháp ký có dấu thời gian.
Tự xem chứng thư trên tệp PDF
Trước hết cho phần mềm xác thực chữ ký đã. Trong Adobe Acrobat, mở Signatures, chọn Options rồi Validate Signatures và đọc Signature Validation Status, tên menu có thể khác theo phiên bản. Xong mới xem chứng thư theo cách NEAC hướng dẫn. Chỉ xem chứng thư hay so số hiệu CA thì chưa đủ nói chữ ký hợp lệ.
- Mở tệp, chọn "Signature Panel", bấm vào chữ ký cần kiểm tra rồi chọn "Show Signature Properties".
- Chọn "Show Signer's Certificate" để mở chứng thư.
- Vào mục "Details" đọc các trường. Issuer là tổ chức cấp, Subject là thuê bao, Serial number là số hiệu chứng thư, Validity starts và Validity ends là thời hạn hiệu lực.
- Xem chuỗi chứng thư. Với chữ ký số công cộng trong nước, theo NEAC chuỗi đi từ Vietnam National Root CA, đến tổ chức cung cấp dịch vụ, đến thuê bao. Chữ ký số chuyên dùng công vụ và chữ ký nước ngoài được công nhận thì kiểm theo căn cứ riêng.
- Muốn chắc hơn thì chọn chứng thư của tổ chức cung cấp dịch vụ trong chuỗi, không phải của người ký, đọc Serial number rồi so với chứng thư công bố trên trang RootCA. Trùng nhau, còn hiệu lực và chưa bị thu hồi thì chứng thư của tổ chức đó được coi là hợp lệ.

Trạng thái mà phần mềm đọc PDF hiện ra còn tùy thiết lập tin cậy trên máy bạn. Phần mềm chưa kết luận được thì đừng vội từ chối tệp, kiểm tra lại bằng công cụ của NEAC đã.
Hóa đơn điện tử, tờ khai dạng XML
Hóa đơn điện tử và nhiều loại tờ khai được gửi ở dạng XML. Tệp nào có chữ ký số nhúng bên trong thì kiểm tra không khác gì PDF. Tải đúng tệp .xml gốc nhận từ bên gửi lên công cụ của NEAC, rồi so dòng "Ký bởi" với tên, mã số thuế người bán ghi trên hóa đơn.
Đừng mở tệp XML bằng phần mềm soạn thảo rồi lưu lại, vì thao tác đó có thể làm thay đổi tệp. Nếu bạn chỉ nhận được bản thể hiện để xem thì đề nghị bên gửi đưa thêm tệp XML gốc.
Không thấy chữ ký số thì chưa vội kết luận hóa đơn không hợp lệ. Không phải hóa đơn điện tử nào cũng bắt buộc có chữ ký số, hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền chẳng hạn có quy định riêng.
Cần đọc nội dung nhiều hóa đơn XML một lúc thì hoadondientu.com có công cụ đọc hóa đơn XML theo lô.
Khi công cụ báo lỗi
Hệ thống báo quá tải thì không phải do tệp của bạn. NEAC cho biết công cụ phục vụ toàn bộ người dân, doanh nghiệp nên có lúc quá tải. Chờ theo thời gian ghi trong thông báo rồi thử lại.
Tệp không được nhận thì xem lại đuôi tệp như đã nói ở trên.
Gặp lỗi về thuộc tính của chữ ký số như hướng dẫn NEAC mô tả thì gửi nguyên thông báo cho bên ký, để họ kiểm tra lại phần mềm ký và tệp gốc. NEAC hướng dẫn bên ký dùng phần mềm ký số đáp ứng Thông tư số 15/2025/TT-BKHCN.
Lưu lại kết quả kiểm tra
Lưu lại kết quả thì về sau mới có cái đối chiếu. Nên giữ tệp gốc đã ký, không chỉnh sửa, vì ảnh chụp kết quả không thay được tệp gốc. Kèm theo đó là ảnh chụp hoặc bản ghi kết quả có ngày giờ kiểm tra, số hiệu chứng thư, tên chủ thể ký, tổ chức cấp, người kiểm tra và công cụ đã dùng.
Câu hỏi thường gặp
Chứng thư hết hạn rồi thì hợp đồng ký từ năm ngoái còn hợp lệ không?
Chứng thư hết hạn sau ngày ký không tự làm chữ ký trước đó mất giá trị. Phải kiểm tính toàn vẹn, chuỗi tin cậy, trạng thái chứng thư lúc ký và có căn cứ đáng tin về thời điểm ký, nên tài liệu lưu lâu cần dấu thời gian. Kết quả kiểm chữ ký không thay cho việc xét hiệu lực hợp đồng.
Căn cứ và bước tiếp theo
Cập nhật ngày 17/11/2026. Căn cứ: Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15 (Điều 3 khoản 12; Điều 22 khoản 1 và 3; Điều 24; Điều 31; Điều 33); bài "Hướng dẫn kiểm tra hiệu lực chữ ký số trên văn bản điện tử" của NEAC (đăng ngày 07/8/2025); Thông tư số 15/2025/TT-BKHCN ngày 15/8/2025 (Điều 6); Điều 11, Điều 12 Nghị định 123/2020/NĐ-CP đã sửa đổi; hướng dẫn xác thực chữ ký của Adobe.
Kiểm tra mà thấy chứng thư của chính doanh nghiệp mình sắp hết hạn thì xem các gói gia hạn ở trang bảng giá chữ ký số CKS.VN.