Công ty vừa đưa hệ thống ERP vào chạy. Chứng từ sinh ra tự động, phê duyệt qua điện thoại, chỉ riêng khâu ký là vẫn như cũ: kế toán trưởng ngồi cắm token, mở từng tệp, nhập PIN, lưu, tải ngược lên. Một ngày vài trăm chứng từ thì khâu nhanh nhất hệ thống bị kẹt ở một cái USB.

Tích hợp chữ ký số vào phần mềm có ba cách. Ký tại máy người dùng bằng token, phần mềm gọi token qua một thành phần cầu nối. Ký tập trung trên máy chủ, khóa nằm trong thiết bị HSM của doanh nghiệp. Ký từ xa, khóa nằm ở hệ thống của nhà cung cấp chữ ký số và phần mềm gọi qua API, tức giao diện kết nối. Chọn cách nào tùy số chứng từ, số người ký, và quan trọng hơn cả là ai giữ khóa bí mật.
Ba mô hình tích hợp chữ ký số
| Tiêu chí | Token tại máy người dùng | HSM tại doanh nghiệp | Ký từ xa qua API |
|---|---|---|---|
| Khóa bí mật nằm ở | USB Token người ký giữ | Thiết bị HSM trong phòng máy của doanh nghiệp | Hệ thống của nhà cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số |
| Tiêu chuẩn tối thiểu theo Phụ lục I Thông tư 15/2025 | FIPS 140-2 hoặc 140-3 mức 2 | FIPS 140-2 hoặc 140-3 mức 3, hoặc EN 419221-5:2018 | Nhóm tiêu chuẩn ký số từ xa của ETSI và EN 419241 |
| Hợp khi | Ít người ký, số lượng vừa phải, người ký ngồi tại máy | Số lượng lớn, ký theo lô, doanh nghiệp tự vận hành được hạ tầng | Người ký hay di chuyển, ký trên điện thoại, không muốn giữ thiết bị |

Phụ lục I Thông tư số 15/2025/TT-BKHCN có một nhóm tiêu chuẩn riêng cho ký số từ xa, gồm ETSI TS 119 431-1, 119 431-2, ETSI TS 119 432 về giao thức tạo chữ ký số, EN 419241-1 và EN 419241-2. Ký từ xa vì vậy đã có tiêu chuẩn chung, còn API và mức hỗ trợ của từng nhà cung cấp vẫn phải đối chiếu.
Nhà cung cấp nào được phép làm ký từ xa thì tra trang "Danh sách CA" của Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia. Trang ghi riêng từng loại dịch vụ đã được cấp phép cho mỗi tổ chức, như USB Token, Remote Signing, Timestamp.
Module ký trong phần mềm phải đáp ứng gì?
Quy định về phần mềm ký số không chỉ dành cho các hãng bán phần mềm ký. Thông tư 15/2025/TT-BKHCN định nghĩa phần mềm ký số là chương trình độc lập hoặc một thành phần (module) phần mềm hoặc giải pháp có chức năng ký số vào thông điệp dữ liệu. Điều 10 nói thêm: các hệ thống thông tin khi phát triển, tích hợp phần mềm, ứng dụng sử dụng chữ ký số thực hiện theo các quy định tại thông tư.
Nút "Ký" trong phần mềm kế toán, ERP hay hệ thống quản lý tài liệu (DMS) vì thế nằm trong phạm vi. Điều 5 liệt kê các chức năng phải có. Nên đưa các ý sau vào tài liệu yêu cầu.
- Kiểm tra thông tin chủ thể ký trên chứng thư và kiểm tra hiệu lực chứng thư trước khi cho phép ký.
- Cho phép chủ thể ký dùng khóa bí mật để ký. Phương tiện lưu khóa theo tiêu chuẩn bắt buộc ở Phụ lục I.
- Gắn kèm chữ ký số, chứng thư chữ ký số và thời điểm ký số vào thông điệp dữ liệu sau khi ký.
- Gắn được dấu thời gian khi pháp luật quy định thông điệp dữ liệu cần có.
- Lưu chứng thư tương ứng tại thời điểm ký và kết quả kiểm tra trạng thái chứng thư.
- Thông báo cho người ký biết ký thành công hay không, bằng tiếng Việt, và cho tải thông điệp dữ liệu đã ký về thiết bị.
Khoản 3 Điều 5 còn yêu cầu phần mềm có chức năng kết nối đến Cổng kết nối dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng. Khi triển khai, đối chiếu Điều 8 và Phụ lục III, lấy hướng dẫn kỹ thuật từ Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia.
Một lượt ký chạy thế nào bên trong phần mềm?
Luồng dưới đây chỉ để minh họa. Thứ tự gọi API, dữ liệu gửi đi và cách xác nhận còn tùy dịch vụ, SDK (bộ công cụ phát triển) và cơ chế cấp quyền.
- Phần mềm tạo tài liệu cuối cùng ở định dạng sẽ ký, thường là PDF hoặc XML.
- Phần mềm kiểm tra chứng thư của người ký còn hiệu lực và đúng chủ thể.
- Phần mềm tính mã băm của tài liệu và gửi yêu cầu ký tới nơi giữ khóa: token, HSM hoặc dịch vụ ký từ xa.
- Người ký xác thực và cấp quyền theo cơ chế đã thiết kế, chẳng hạn mã PIN, OTP hoặc ứng dụng. Có thể cấp quyền cho cả lô trong giới hạn được phép.
- Nơi giữ khóa trả về chữ ký. Phần mềm gắn chữ ký, chứng thư và thời điểm ký vào tài liệu.
- Phần mềm kiểm tra lại tệp đã ký, lưu tệp cùng kết quả kiểm tra, báo cho người ký.

Chỗ cần giữ chặt là bước 4. Luật Giao dịch điện tử yêu cầu dữ liệu tạo chữ ký số chỉ thuộc sự kiểm soát của chủ thể ký tại thời điểm ký. Thiết kế kiểu lưu mã PIN vào tệp cấu hình để ai bấm cũng ký được là đi ngược yêu cầu này.
Người duyệt trên hệ thống và người ký số có phải là một?
Phần mềm thường có luồng trình ký nhiều cấp: người lập, người kiểm soát, người duyệt. Chữ ký số chỉ gắn với người hoặc tổ chức có tên trên chứng thư. Hai thứ này không tự khớp với nhau.
Theo Điều 14 Nghị định 23/2025/NĐ-CP, chữ ký số của cơ quan, tổ chức và của người có thẩm quyền chỉ được sử dụng để thực hiện các giao dịch và hoạt động theo đúng thẩm quyền của cơ quan, tổ chức và chức danh được cấp chứng thư. Việc ký thay, ký thừa lệnh do người được giao, ủy quyền thực hiện bằng chữ ký số của chính mình, và được hiểu căn cứ vào chức danh của người ký ghi trên chứng thư.
Dịch ra yêu cầu phần mềm: mỗi bước duyệt cần chữ ký số phải gắn với một chứng thư cụ thể. Hệ thống phải kiểm tra người thao tác được phép dùng chứng thư đó theo phân quyền và ủy quyền hợp lệ, không cho dùng trái phép chứng thư của cá nhân hay tổ chức khác. Chứng thư tổ chức do người được giao dùng, chứng thư cá nhân thì chỉ người đó. Bài chữ ký số cho công ty có nhiều người phê duyệt bàn kỹ phần phân quyền.
Chọn mô hình theo số chứng từ và số người ký
Mấy tình huống dưới đây chỉ để hình dung, muốn chốt phải đo tải, số người ký cùng lúc và thời gian phản hồi.
Vài chục chứng từ một ngày, một hai người ký, đều ngồi văn phòng. Giữ token, thêm thành phần cầu nối để phần mềm gọi ký ngay trong màn hình duyệt.
Vài trăm đến vài nghìn chứng từ, cần ký theo lô, ví dụ hóa đơn, phiếu lương, xác nhận công nợ. Lúc này mới tính ký tập trung. Bài toán chi phí có ở bài so sánh chi phí ký thủ công và ký tập trung.
Người ký là lãnh đạo hay đi công tác, duyệt trên điện thoại. Ký từ xa hợp hơn cả, không phải mang theo thiết bị nào.
Doanh nghiệp định tự đầu tư thiết bị HSM nên đọc thêm phần giới thiệu trên hsm.vn, một trang cùng hệ thống với CKS.VN.
Hỏi gì trước khi bắt tay vào làm?
- Hỏi nhà cung cấp chữ ký số: có SDK hoặc tài liệu API không, có môi trường thử không, hỗ trợ định dạng ký nào.
- Hỏi nhà cung cấp phần mềm kế toán, ERP: đã tích hợp sẵn với những nhà cung cấp chữ ký số nào, theo mô hình nào.
- Hỏi bên nhận tài liệu: họ kiểm tra chữ ký số bằng công cụ gì, nhận định dạng gì.
- Hỏi chính mình: khi chứng thư hết hạn hoặc người ký nghỉ việc, hệ thống xử lý thế nào, ai được thay chứng thư.
Bốn câu này nên nằm trong bảng yêu cầu tương thích trước khi mời báo giá.
Câu hỏi thường gặp
Ký tự động hoàn toàn, không ai bấm xác nhận, có được không?
Phải giữ được yêu cầu của luật nói ở bước 4. Nhà cung cấp đáp ứng yêu cầu này ra sao khi ký theo lô thì đề nghị họ giải thích bằng văn bản.
Đổi nhà cung cấp chữ ký số thì phần tích hợp có phải làm lại?
Phải kiểm tra lại khả năng tương thích. Với token, xem driver và thư viện giao tiếp. Với ký từ xa, so API, cơ chế cấp quyền và định dạng kết quả. Tách phần gọi ký thành một lớp riêng ngay từ đầu thì dễ thay hơn.
Căn cứ và bước tiếp theo
Cập nhật ngày 17/11/2026. Căn cứ: Thông tư số 15/2025/TT-BKHCN ngày 15/8/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ (Điều 3, 5, 7, 8, 10, Phụ lục I và III); Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15 (Điều 22 khoản 3); Nghị định số 23/2025/NĐ-CP (Điều 14), đã được Nghị định số 15/2026/NĐ-CP sửa đổi, tra theo bản hợp nhất; trang Danh sách CA của Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia.
So sánh các nhà cung cấp có dịch vụ token và ký từ xa tại bảng giá chữ ký số CKS.VN.